SEJFULLINA Lidia N i k o ł a j e w n a, u r. 22 III (3 IV) 1889 wieś Warła-mowo (gub. orenburska), zm. 25 IV 1954 Moskwa, prozaik. W 1917-19 zajmowała się pracą społeczno-oświatową w Czelabińsku, gdzie opublikowała pierwsze swoje artykuły publicystyczne oraz opowiadania. W tym czasie pozostawała pod wpływem idei eserów, którzy aktywnie działali w środowisku wiejskim w centralnej Syberii, jak świadczy o tym sztuka Jegorkina żyźń (1919, Życie Jegorki). W 1921-23 S. mieszkała w Nowosybirsku, gdzie wraz z mężem W. Prawduchinem, znanym krytykiem literackim, brała aktywny udział w organizacji miesięcznika społeczno--literackiego "Sibirskije Ogni". Na jego łamach zamieściła opowieści Cztery rozdziały (Czetyrie glawy, 1922), Mierzwa (Pieriegnoj, 1922) oraz opowiadania Gwałciciele prawa (Prawonaruszytieli, 1922), Aleksander Macedoński (Aleksandr Makiedonskij, 1923) i in. Tematycznie związana głównie z życiem wsi syberyjskiej okresu rewolucyjnego przełomu, proza S. chwyta na gorąco złożoną problematykę burzliwych przemian w życiu i świadomości chłopstwa oraz środowisk małomiasteczkowych. Spontaniczny, samorodny talent pisarki, niezwykle wrażliwej na sprawy społeczne, obyczajowe i moralne, cechuje ponadto dobra znajomość środowisk, które przedstawia; umiejętność wiązania lokalnych spraw dnia codziennego z centralnymi problemami kraju pozwala jej uniknąć niebezpieczeństwa prowincjo-nalizmu literackiego. Z ducha bolszewickie i po swojemu maksymalistyczne opowieści S. ("bolszewicy po bożemu chcą rządzić" - wyznaje jeden z bohaterów Mierzwy) wyróżniają się oryginalną poetyką, którą trafnie oddaje pojęcie "proza orientalna". W 1924-25 S. mieszkała w Moskwie i aktywnie uczestniczyła w życiu literackim. Należała do kręgu pisarzy współpracujących z czasopismem "Krasnaja Nów'". W okresie tym opublikowała powieści Wiryneja (Wirynieja, 1924), Kain--kabak (1926, Kainowa knajpa) oraz kilka opowiadań. Twórczość powieściowa okresu moskiewskiego stanowi szczególnie udaną kontaminację właściwości artystycznych poprzedniego, "ornamentalnego" okresu, z właściwościami prozy psychologicznej charakterystycznej dla rosyjskiej prozy drugiej pół. lat 20. Szczególnie celnie przedstawiła postać tytułową Wirynei, kobiety, która pod wpływem klimatu przemian społecznych przechodzi pełną skalę przeobrażeń światopoglądowych i moralnych - od zwykłej dziewczyny wiejskiej rzuconej w małomiasteczkowe środowisko do kobiety dojrzałej, zrównoważonej, aktywnie włączającej się do pracy politycznej po stronie bolszewików. Również powieść Kain-kabak przynosi interesujące studium psychologiczne byłego bohatera rewolucji, czerwonego partyzanta Alibajewa, który z zakończeniem działań wojennych zagubił się w rzeczywistości społecznej okresu NEP. W 1926-33 S. mieszkała w Leningradzie, jednak okres ten nie należy do udanych w jej twórczości. Z tego czasu na uwagę zasługują dwie nowele Piewiec (1929, Śpiewak) i Wychwal (1929, Samochwała), w których pisarka pragnęła na gorąco uchwycić symptomy nadchodzących dramatycznych przemian społecznych i politycznych w kraju. Ostatnie dziesięć lat swojego życia S. spędziła w Moskwie. Z tego czasu biografowie pisarki odnotowują kilka nie znanych szerzej utworów. Są to: opowiadania Sobstwiennost' (1933, Własność) i Tania (1934, Tania), opowieść Na swojej ziemie (1946, Na własnej ziemi) oraz sztuka Syn (1947, Syn). Dwa ostatnie utwory poświęcone są tematyce wojennej. S.P.
