SAKULIN Paweł N i k i t i c z, ur. l (13) IX 1868 Woskriesienskoje k. Samary, zm. 7 IX 1930 Leningrad, teoretyk i historyk literatury. Debiutował naukowo w 1893, opublikował ponad 100 prac. Nurty jego zainteresowań to: metodologia badań literackich, a zwłaszcza refleksja nad regułami uprawiania historii literatury, teoria języka poetyckiego oraz problematyka prądów literackich. Ukształtował się pod wpływem pozytywistycznej wiedzy o literaturze - tej jej wersji, którą reprezentował na gruncie rosyjskim A. Pypin. Zaświadcza o tym jego dysertacja Iz istorii russkogo idiealizma. Kniaź W.F. Odojewskij. Myslitiel. Pisatiel (1913, Z dziejów idealizmu rosyjskiego. Książę Władimir Odojewski jako myśliciel i pisarz), w której bazując na materiale literackim, scjentystycznie zmierzał do uogólnień historycznych i nakreślenia prawidłowości uniwersalnych. Tę zasadę metodologiczną zmodyfikował w trakcie sporów teoretycznych w latach 20., kiedy swoją orientację genetyczno-socjologiczną wzbogacił formułą psychologiczną i tezami "szkoły formalnej", dążąc konsekwentnie do wypracowania paradygmatu "rozumnego eklektyzmu". Stanowisko takie znalazło odzwierciedlenie w dwu pracach mających charakter programowy Metoda socjologiczna w nauce o literaturze (Socyołogiczeskij mietod w litieraturowiedienii, 1925) i Sintieticzeskoje postrojenije istorii litieratury (1925, Syntetyczna konstrukcja historii literatury). Swoją koncepcję "stadialnego" badania literatury (ustalenie immanentnych walorów dzieła - rozpatrzenie genezy - wyjaśnienie przyczynowo-historyczne - "zsyntetyzowanie") zastosował w syntezie historycznoliterackiej Russkaja litieratura. Socyołogo-sintieti-czeskij obzor litieraturnych stilej (1928-29, Literatura rosyjska. Socjologiczno-synte-tyczny przegląd stylów literackich). W.W.
